Bác Hồ chúc Tết năm Ngọ

Xuân Nhâm Ngọ 1942 là bài thơ chúc Tết đầu tiên của Bác Hồ, sau 30 năm Người bôn ba ở nước ngoài tìm đường cứu nước và trở về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng, tạo bước ngoặt quan trọng, mở ra thời kỳ phát triển mới của cách mạng Việt Nam. Bối cảnh lúc đó đặt ra yêu cầu cấp bách là xây dựng lực lượng, mở rộng mặt trận đoàn kết, chuẩn bị thời cơ, đồng thời nâng cao nhận thức chính trị của quần chúng về cục diện thế giới và xu thế vận động của thời đại. Trong không khí đầu Xuân Nhâm Ngọ, Bác viết bài thơ “Mừng Xuân năm 1942” và đăng trên Báo Việt Nam Độc Lập số 114, ra ngày 01/01/1942:
Tháng ngày thấm thoát chóng như thoi, 
Nǎm cũ qua rồi, chúc nǎm mới: 
Chúc phe xâm lược sẽ diệt vong! 
Chúc phe dân chủ sẽ thắng lợi! 
Chúc đồng bào ta đoàn kết mau! 
Chúc Việt - minh ta càng tấn tới, 
Chúc toàn quốc ta trong nǎm này 
Cờ đỏ ngôi sao bay phất phới! 
Nǎm này là nǎm Tết vẻ vang,
Cách mệnh thành công khắp thế giới. 
Trong bài thơ chúc Tết năm 1942, Bác tin tưởng vào thắng lợi của lực lượng tiến bộ, đồng thời nhấn mạnh nhiệm vụ đoàn kết dân tộc và vai trò của Việt Minh trong tập hợp lực lượng cách mạng. Ý“đoàn kết” được đặt như một mệnh lệnh của thời cuộc, tinh thần ấy được thể hiện trực tiếp qua câu “Chúc đồng bào ta đoàn kết mau!”. Cùng với đó, hình ảnh “cờ đỏ ngôi sao” xuất hiện như một biểu tượng của khát vọng độc lập và niềm tin thắng lợi, vừa khẳng định mục tiêu, vừa tạo sự thống nhất về ý chí và hành động. 
Có thể nói, bài thơ chúc Tết năm 1942 của Bác Hồ đã thực hiện tốt nhiệm vụ “khơi dậy niềm tin” trong hoàn cảnh cách mạng còn hoạt động bí mật. Đồng thời, bài thơ còn phản ánh tầm nhìn của Người về con đường tất yếu của dân tộc: phải xây dựng được khối đoàn kết rộng rãi, tổ chức được lực lượng và kiên định mục tiêu độc lập dân tộc. Đây chính là điều kiện tiên quyết để cách mạng Việt Nam giành thắng lợi, mang lại độc lập cho dân tộc, hạnh phúc cho Nhân dân, góp phần vào thắng lợi chung của cách mạng thế giới.
Đến Xuân Giáp Ngọ 1954, thơ chúc Tết của Bác xuất hiện trong một giai đoạn quyết định chiến thắng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Bài thơ chúc Tết năm 1954 của Bác đăng trên báo Nhân Dân số 163, ra ngày 01/02/1954. Qua bài thơ, Bác xác định cách mạng Việt Nam có hai nhiệm vụ: Đẩy mạnh kháng chiến để giành độc lập tự do và cải cách ruộng đất nhằm từng bước giải quyết vấn đề người cày có ruộng. 
Nǎm mới, quân dân ta có hai nhiệm vụ rành rành: 
- Đẩy mạnh kháng chiến để giành độc lập tự do 
- Cải cách ruộng đất là công việc rất to 
Dần dần làm cho người cày có ruộng khỏi lo nghèo nàn. 
Quân và dân ta nhất trí kết đoàn, 
Kháng chiến, kiến quốc nhất định hoàn toàn thành công. 
Hoà bình dân chủ thế giới khắp Nam, Bắc, Tây, Đông. 
Nǎm mới, thắng lợi càng mới, thành công càng nhiều. 
Đặt trong thực tiễn năm 1954, đây là cách nhìn biện chứng của Bác, kết hợp giữa nhiệm vụ quân sự - chính trị trước mắt với nhiệm vụ xã hội căn bản để củng cố hậu phương. Bác nêu rõ: Thắng lợi trên chiến trường phải dựa trên sức dân, mà sức dân chỉ có thể được phát huy cao nhất khi người dân được giải quyết lợi ích thiết thân, có động lực sản xuất, có niềm tin và có vị thế làm chủ. Vì vậy, “kháng chiến” và “kiến quốc” được liên kết trong một chỉnh thể; “quân và dân” được xác định là chủ thể quyết định; “nhất trí kết đoàn” được nhấn mạnh như điều kiện đảm bảo thắng lợi. 
Cũng trong năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ kéo dài 56 ngày đêm và kết thúc bằng thắng lợi toàn diện vào ngày 07/5/1954, tạo bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử của dân tộc. Thắng lợi đó, cùng với đấu tranh ngoại giao, ta đã buộc thực dân Pháp phải ký kết Hiệp định Giơnevơ ngày 20/7/1954 về kếtthúc chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương. Nhìn lại hai nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam trong thơ chúc Tết năm 1954 của Bác Hồ, cho thấy tầm nhìn chiến lược và tư duy sắc bén của Người, tạo sự thống nhất nhận thức, huy động được nguồn lực toàn dân cho mục tiêu chung của dân tộc.
Xuân Bính Ngọ 1966, đất nước ở vào giai đoạn ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong bài thơ chúc Tết năm 1966 đăng trên báo Nhân Dân số 4289 ngày 01/01/1966, Bác nêu bật đặc điểm chiến lược của cách mạng Việt Nam trong điều kiện mới: Cả nước là một khối thống nhất ý chí và hành động; miền Nam là tiền tuyến lớn với nhiều chiến công; miền Bắc là hậu phương lớn vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vừa chi viện.
Mừng miền Nam rực rỡ chiến công, 
Nhiều Dầu Tiếng, Bầu Bàng, Plei Me, Đà Nẵng. 
Mừng miền Bắc chiến đấu anh hùng, 
Giặc Mỹ leo thang ngày càng thua nặng. 
Đồng bào cả nước đoàn kết một lòng, 
Tiền tuyến hậu phương, toàn dân cố gắng. 
Thi đua sản xuất chiến đấu xung phong, 
Chống Mỹ, cứu nước, ta nhất định thắng. 
Trong bài thơ, Người biểu dương thành tích của hai miền, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi của thắng lợi: “Đồng bào cả nước đoàn kết một lòng/Tiền tuyến hậu phương, toàn dân cố gắng”. Thông điệp “tiền tuyến - hậu phương” là một phương châm tổ chức lực lượng và phân bổ nguồn lực trong chiến tranh nhân dân: Hậu phương phải vững chắc, sản xuất phải phát triển, chi viện phải kịp thời; tiền tuyến phải kiên cường, sáng tạo, liên tục tiến công; tất cả đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, trong một mục tiêu tối thượng là đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược, thu non sông về một mối.
Ba bài thơ chúc Tết năm Ngọ của Bác Hồ tuy ngắn gọn, nhưng có giá trị tư tưởng và thực tiễn sâu sắc: Xác định mục tiêu rõ ràng, nhấn mạnh tinh thần đoàn kết, đề cao sức mạnh của Nhân dân; gắn lời chúc với nhiệm vụ hành động của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta trong từng giai đoạn cách mạng. Những bài thơ này vẫn còn nguyên giá trị, góp phần củng cố niềm tin và quyết tâm chính trị của cán bộ, đảng viên và Nhân dân ta vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
Mai Tưởng